Công ước ASEAN trong đấu tranh phòng, chống nạn mua bán người
06:08 13/12/2017
Công ước ACTIP thể hiện cam kết mạnh mẽ của ASEAN về quyền của các nạn nhân buôn người được bảo vệ bởi luật pháp quốc tế và các Công ước quốc tế liên quan.

BĐBP Việt Nam tiếp nhận nạn nhân bị mua bán trở về Ảnh: Trung Dũng

Ngày 21-11-2015, tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 27 tại Kuala Lumpur, Malaysia, lãnh đạo các nước thành viên ASEAN đã hoàn thiện dự thảo và thông qua Công ước ASEAN về phòng, chống mua bán người (ACTIP).

Bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân, trừng phạt hiệu quả tội phạm buôn bán người


Ngoài Lời nói đầu, Công ước ACTIP gồm 7 Chương, 31 Điều, quy định mục đích, phạm vi áp dụng, quyền và nghĩa vụ của các quốc gia thành viên, quyền tài phán, hợp tác quốc tế trong ngăn ngừa, chống hành vi mua bán người, thủ tục giải quyết tranh chấp thông qua hội đàm và thương lượng giữa các quốc gia thành viên thông qua kênh ngoại giao hoặc các biện pháp hòa bình khác nhằm đạt được thỏa thuận.

Các mục tiêu của Hiệp ước ASEAN chống Buôn người bao gồm việc hợp tác giữa các nước thành viên trong việc chống buôn người, bảo vệ và hỗ trợ các nạn nhân, , đặc biệt là phụ nữ, trẻ em cũng như "đảm bảo trừng phạt hiệu quả và công bằng" tội phạm buôn bán người.

Các thành viên tham gia Công ước đã thống nhất hình sự hóa hành vi mua bán người, xác định những hành vi mua bán người, các nhóm tội phạm liên quan tới việc mua bán người và trừng trị các vi phạm đó bằng hình phạt thích đáng (Điều 5, 6, 7, 8, 9). Các nước được tiến hành các biện pháp cần thiết trong khuôn khổ luật pháp của quốc gia để điều tra, truy tố, xét xử hành vi phạm tội thuộc quyền tài phán; thực hiện những biện pháp thích hợp với người phạm tội hoặc người bị tình nghi phạm tội theo các thủ tục tố tụng hình sự hoặc dẫn độ (Điều 10).

Đối với việc bảo vệ nạn nhân bị mua bán, các thành viên có thể phối hợp với các tổ chức ngoài công lập hỗ trợ nạn nhân; bảo đảm an toàn cho các nạn nhân khi họ ở trong lãnh thổ của mình tạm thời hoặc vĩnh viễn; hợp tác với các tổ chức xã hội có liên quan nhằm hỗ trợ, bảo vệ nạn nhân bị mua bán (Điều 14), đồng thời, tạo điều kiện cho phép nạn nhân bị mua bán hồi hương hoặc trở lại quốc gia nơi nạn nhân rời khỏi (Điều 15).

Hội nghị quan chức cấp cao ASEAN về tội phạm xuyên quốc gia (SOMTC) được giao trách nhiệm về việc thúc đẩy, theo dõi, đánh giá và định kỳ báo cáo Hội nghị Bộ trưởng ASEAN về Tội phạm xuyên quốc gia về việc thực thi có hiệu quả Công ước này. Ban Thư ký ASEAN sẽ cung cấp những hỗ trợ cho việc giám sát và phối hợp thực hiện Công ước này và hỗ trợ SOMTC trong các vấn đề có liên quan…
Ngoài ra, Công ước còn quy định về bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia, quyền tài phán, nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; không ảnh hưởng đến các nghĩa vụ phát sinh giữa các quốc gia thành viên theo quy định của điều ước quốc tế khác và khi các quốc gia thành viên đồng ý, đồng thời không ngăn cản các quốc gia hỗ trợ lẫn nhau theo quy định của điều ước quốc tế khác hoặc pháp luật trong nước.

Việt Nam góp sức đấu tranh về phòng, chống mua bán người

Tại Việt Nam, ngày 13-12-2016, Chủ tịch nước đã ký Quyết định số 2674/2016/QĐ-CTN về việc phê chuẩn Công ước ACTIP, chính thức có hiệu lực đối với Việt Nam từ ngày 08-3-2017.

Theo ông Lê Đức Hiền, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội (Bộ LĐ-TB&XH), việc phê chuẩn Công ước góp phần thể hiện vai trò tích cực, chủ động và khẳng định cam kết của Việt Nam cũng như khu vực ASEAN trong nỗ lực tăng cường hợp tác phòng, chống hành vi mua bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em; đồng thời, góp phần vào việc triển khai Tuyên bố về tầm nhìn Cộng đồng ASEAN năm 2025 và Kế hoạch hành động Cộng đồng ASEAN giai đoạn 2015-2025.

Bên cạnh đó, việc chính thức trở thành thành viên Công ước ACTIP không chỉ có tác động tích cực đối với Việt Nam và khu vực ASEAN mà còn mang lại nhiều lợi ích, góp phần khẳng định vị thế, uy tín của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

Theo thống kê của IOM thì Châu Á – Thái Bình Dương là khu vực có tỉ lệ buôn bán người cao nhất trên thế giới, trong đó ASEAN là một trong những khu vực xảy ra vấn nạn buôn bán người nhức nhối nhất. Trong số 2,5 triệu người bị buôn bán thì đa phần đến từ Châu Á- Thái Bình Dương. Có 1/3 nạn nhân bị buôn bán là phụ nữ và trẻ em trên thế giới đến từ các quốc gia Đông Nam Á.

Tội phạm mua bán người hoạt động rất tinh vi, nguy hiểm. Một số đối tượng có hành vi mua bán người được “ngụy trang” bởi vẻ bên ngoài đáng tin cậy nhằm chiếm lòng tin của nhiều người. Đối tượng hướng đến của nhóm mua bán người là trẻ em, học sinh, sinh viên còn non nớt về kinh nghiệm, kỹ năng sống; phụ nữ, nam giới ở vùng nông thôn, vùng dân tộc thiểu số có đời sống kinh tế khó khăn, muốn tìm cơ hội “đổi đời” ở nước ngoài. Tội phạm mua bán người cũng thường lợi dụng danh nghĩa các công ty, các trang mạng xã hội… đưa người đi xuất khẩu lao động, du lịch, kết hôn với người nước ngoài để hoạt động.

Việt Nam là quốc gia có đường biên giới rộng, nhạy cảm thuận lợi cho đối tượng hành nghề buôn bán người hoạt động. Theo thống kê của Tổng cục Cảnh sát (Bộ Công an), từ năm 2011 đến nay, cả nước xảy ra gần 3.000 vụ mua bán người với gần 6.000 nạn nhân. Tình trạng mua bán người diễn ra phức tạp ở nhiều tỉnh, thành phố, nhất là các tỉnh giáp biên giới. Việc triển khai thực thi toàn diện, hiệu quả các quy định của Công ước ACTIP trên phạm vi cả nước sẽ góp phần quan trọng cùng với các nước thành viên ASEAN hướng tới mục tiêu xóa bỏ tội phạm buôn bán người.